سلامت دستگاه گوارش طیور و دنیای درون آن
سلامت دستگاه گوارش برای تبدیل کارآمد خوراک به اجزای اساسی جهت جذب بهینه مواد مغذی ان ضروری است. اگر سلامت دستگاه گوارش به مخاطره بیفتد، هضم و جذب مواد مغذی تحت تأثیر قرار خواهد گرفت و عملکرد و رفاه پرنده آسیب خواهد دید.
میکروبیولوژی دستگاه گوارش
دستگاه گوارش (GIT) عمدتاً متشکل از ترکیب متنوعی از باکتریها، قارچها، تکیاختهها ویروسهاست (تحت عنوان میکروبهای دستگاه گوارش). توسعه این جمعیت میکروبی از هنگام هچ آغاز میشود و باکتریها از محیط، غذا و افرادی که پس از هچ با جوجه سروکار دارند اخذ کی گردند؛ بنابراین هرکدام از این 3 قسمت میتوانند بر توسعه میکروبی دستگاه گوارش تأثیر بگذارند.
حفظ تعادل سلامت دستگاه گوارش
ایجاد تعادل مناسب در سلامت دستگاه گوارش کلیدی برای حفظ رشد، سلامت و رفاه پرنده محسوب میشود. در صورت بروز عدم تعادل در میکروفلور دستگاه گوارشی ٬هضم و جذب مواد مغذی تحت تأثیر قرار خواهد گرفت که بهنوبه خود بر سلامت و عملکرد پرنده تأثیر میگذارد. تعادل میکروفلور دستگاه گوارشی بهطور قابلتوجهی تحت تأثیر مدیریت و محیط پرندگان قرار دارد.
• رژیم غذایی - تغییرات خوراک، مواد اولیه و کیفیت فیزیکی دان همگی بر تعادل میکروفلور دستگاه گوارش تأثیر میگذارند.
• شرایط مناسب برودینگ- برای حصول اطمینان از توسعه مطلوب میکروفلور دستگاه گوارش تأمین شرایط مطلوب برودینگ ضروری است. توسعه سیستم گوارشی در پرندگانی که در شرایط مطلوب برودینگ پرورشیافتهاند بهخوبی انجامشده و از ظرفیت بیشتری برای مقابله با چالشهای روبروی گله گوشتی برخوردار هستند. دسترسی اولیه سریع به آبودان ضروری است.
• امنیت زیستی - اگر عملیات شستشو ضدعفونی دوره امادهسازی مزرعه ناکافی باشد، عوامل بیماریزا به گلههای طیور معرفی خواهد شد و مواجهه با این عوامل بیماریزا سبب خواهد شد تا سلامت و توسعه دستگاه گوارش تحت تأثیر قرار گیرد.
• دورههای پرتنش - در طول دوره پرورش طیور مقاطعی وجود دارد که پرنده دچار تنش میشود، برای مثال هنگام تغییر خوراک یا موقع واکسیناسیون گله. در این دورهها، میکروفلور دستگاه گوارش دچار نوسان شده و در برخی موارد، بهخصوص اگر مدیریت مطلوب نباشد، دیس باکتریوزیس رخ میدهد.
• شرایط محیطی - درجه حرارت و تهویه. فراهم ساختن شرایط مطلوب محیطی سبب تامین سلامت مطلوب دستگاه گوارش می گردد.
• مایکوتوکسین ها و عفونت ها نیز بر سلامت دستگاه گوارش اثر میگذارند.
نتیجه
برای حصول اطمینان از دستیابی به بهترین عملکرد و سلامت پرنده ٬ تعادل مطلوب سلامت دستگاه گوارش از اهمیت کلیدی برخوردار است. روشهای مدیریتی، شرایط آبوهوایی، بیماریها و مواد اولیه خام همگی بر سلامت دستگاه گوارش تأثیر میگذارند. بهکارگیری شیوههای مطلوب مدیریتی (دوره برودینگ، دان، آب، امنیت زیستی و محیط) برای تعادل گوارشی و درنتیجه، سلامت، رفاه و عملکرد مناسب پرنده ضروری است.
مقدمه
تبدیل کارآمد خوراک به اجزای اساسی آن برای جذب بهینه مواد مغذی لازم برای تولید و رفاه گلههای گوشتی و نیز گلههای مادر گوشتی امری حیاتی به شمار میرود. سلامت دستگاه گوارش که سیستمی پیچیده و آمیختهای از فرایندهای تغذیهای، میکرو بیولوژیک، ایمونولوژیک و فیزیولوژیک است، نقش کلیدی را در این خصوص بازی میکند. هنگامیکه سلامت دستگاه گوارش به مخاطره بیفتد، هضم و جذب مواد غذایی تحت تأثیر قرارگرفته که بهنوبه خود، میتواند تأثیر بسیار مخربی بر ضریب تبدیل غذایی داشته باشد که حاصل ان از دست رفتن فرصتهای اقتصادی و نیز حساسیت بیشتر پرنده در مقابل ابتلا به بیماریهای دیگر خواهد بود. علاوه بر این، قوانین اخیر در خصوص محدودیت استفاده از آنتیبیوتیکها، سبب تغییر نیازهای تغذیهای شده و برای پرورش کارآمدتر گله درک بهتری از عملکرد سیستم گوارشی و سلامت روده ضروری است. این مقاله با هدف بررسی موضوع سلامت دستگاه گوارش و با تأکید بر عوامل کلیدی که در توسعه و حفظ عملکرد بهینه سیستم گوارشی ضروری هستند ارائه میشود.
نمای کلی از دستگاه گوارش و چگونه فعالیت ان
دستگاه گوارش پرندگان یک لوله تخصصی است که از منقار شروع میشود و در کلوآک به پایان میرسد. وظیفه اولیه دستگاه گوارش تبدیل و هضم غذا به اجزای اصلی آن برای جذب و استفاده بهتر پرنده از آن میباشد. دستگاه گوارش به 5 منطقه مشخص و مجزا تقسیم میشود (شکل 1) که شامل چینهدان، پیش معده، سنگدان، روده کوچک (دئودنوم، ژوژنوم و ایلئوم) و روده بزرگ (سکوم، روده بزرگ و رکتوم) است. هرکدام از این مناطق نقش خاصی در فرایند هضم و جذب مواد مغذی بازی میکنند.
نکات مدیریتی کلیدی
• دستگاه گوارش مسئول هضم و جذب مواد مغذی است.
• اگر فعالیت دستگاه گوارش دچار اختلال گردد، هضم و جذب غذا کاهش خواهد یافت و عملکرد و رفاه پرنده به مخاطره میافتد.
شکل 1: دستگاه گوارش مرغ.
شکل 2: تصویر میکروسکوپ الکترونی از پرز (سمت چپ) و میکرویلی (سمت راست) روده کوچک.
میکروبیولوژی دستگاه گوارش - جهانی برای اکتشاف
میکروارگانیسمهای دستگاه گوارش با اسامی مختلفی مثل باکتریهای مفید، فلور دستگاه گوارش، میکروفلور دستگاه گوارش مورداشاره واقعشده است. این فلور عمدتاً ترکیب متنوعی از باکتریها، قارچها، تکیاختهها ویروسها است. برآورد شده است که تعداد سلولهای باکتریایی بیش از سلولهای میزبان (پرنده) بوده و نسبتی در حدود ده به یک بین آنها برقرار است . درحالیکه فنآوریهای مدرن مبتنی بر بررسی DNA تصاویر بسیار دقیقتری از گونههای باکتریایی موجود در دستگاه گوارش ارائه دادهاند ولیکن در حال حاضر آشکارشده است که تعداد زیادی از باکتریهای دستگاه گوارش ناشناخته و طبقهبندی نشده باقیماندهاند. مطالعات اخیر با تمرکز بر مبحث طیور نشان دادهاند که فلور دستگاه گوارش (GI) جوجههای گوشتی از کلونیزه شدن تخمینی حدود 640 گونه از باکتریها تشکیلشده است. فراوانی و تنوع میکروفلور دستگاه گوارش در قسمتهای مختلف ان متفاوت بوده و میتوان انتظار داشت در مناطقی از سیستم گوارش که شرایط آن کمتر قابلتحمل است و سرعت عبور محتویات گوارشی بیشتر است تعداد باکتریهای کمتری قابل مشاهده خواهد بود. بهطورکلی مشخصشده است که توسعه میکروفلور دستگاه گوارش پرندگان بالغ از هنگام هچ آغاز میشود و در این هنگام باکتریها از محیط، غذا و افرادی که پس از هچ با جوجهها در تماساند اخذ میشوند. باکتریها در چینهدان بهسرعت ظرف 24 ساعت کلونیزه میشوند. همچنین یک روز بعد از هچ باکتریها در ایلئوم و سکوم جایگزین میشوند. پس از سه روز٬ تعداد باکتریها در روده کوچک و بزرگ تا 10 برابر افزایش مییابد. در عرض دو هفته، میکروفلور غالب و معمول روده کوچک بهخوبی تثبیتشده و پس از 30 روز فلور سکوم نیز توسعهیافته است. میتوان با فراهم آوردن شرایط مطلوب پرورشی و تأمین دان باکیفیت مطلوب زمان لازم برای استقرار فلور بالغ و پایدار در دستگاه گوارشی را کاهش داد.
نکات مدیریتی کلیدی
• دستگاه گوارش شامل طیف متنوعی از باکتریها، قارچها، تکیاخته ویروسها میباشد.
• توسعه میکروفلور دستگاه گوارش از هنگام هچ آغاز میشود. در این هنگام باکتریها از محیط، دان و افراد مرتبط با جوجه اخذ میشوند. هرکدام از این 3 منبع میتوانند بر توسعه میکروفلور دستگاه گوارش تأثیر بگذارند.
چینهدان زیستگاه جمعیت زیادی از لاکتوباسیل هاست. این باکتریها دان را تخمیر و اسیدلاکتیک تولید میکنند که باعث کاهش PH محیط چینهدان میگردد. شرایط در پیش معده بسیار اسیدی تر است بنابراین محیطی در ان ایجاد میشود که برای بسیاری از باکتریها نامناسب است. همچنین سنگدان دارای محیطی اسیدی است اما دارای جمعیت قابلتوجهی از لاکتوباسیل هاست که بهطور عمده از چینهدان منشأ میگیرند. جمعیت باکتریایی روده کوچک بهطور عمده از لاکتوباسیل ها تشکیلشده است اگرچه گاهی اوقات انتروکوک ها، اشریشیا کلی، او باکتریها، کلستریدیا، پروپیونی باکتر ها و فوزوباکتر ها را هم میتوان دران یافت. جمعیت باکتریایی روده کوچک با افزایش سن پرنده تکامل مییابد، اما بهطورکلی تا دو هفتگی تثبیت میشود. سکوم محیط باثباتتری را فراهم میکند و اجازه میدهد تا باکتریهای کند رشدتر در ان کلونیزه شوند. ابتدا لاکتوباسیل٬ کلی فرمها و انتروکوک ها در سکوم غالب هستند، اما در سه تا چهار هفتگی فلور بالغ سکوم باید به نحو مطلوبی شکلگرفته و شامل باکتریوئیدها، او باکتریها، بیفیدوباکتریوم ها، لاکتوباسیل ها و کلستریدیاها باشد.
نقش میکروفلور دستگاه گوارش
در دستگاه گوارش روابط متعددی بین سلولهای میزبان (پرنده)، محیط دستگاه گوارش، سلولهای باکتریایی و اجزای دان برقرار است. این روابط نقش بسیار مهم فلور دستگاه گوارش بر سلامت و رفاه میزبان را نشان میدهند (که ذیلاً" موردبحث قرار میگیرد) هرچند علت دقیق این تأثیرات هنوز بهطور کامل شناختهنشده است.
جمعیت باکتریایی فلور دستگاه گوارش سد محافظی را تشکیل میدهد که دستگاه گوارش را در مقابل از رشد باکتریهای بیماریزایی مانند سالمونلا، کمپیلوباکتر و کلستریدیوم پرفرنژنس محافظت مینماید. این موضوع اغلب تحت عنوان "حذف رقابتی" شناخته میشود. نظریهها بیان میکنند که فلور میکروبی همزیست (یا مفید) با اشغال سایتهای موجود بر روی سلولهای دستگاه گوارش فرصت اتصال و کلونیزه شدن عوامل پاتوژن ها را کاهش میدهند. یکی دیگر از مکانیسمهای پیشنهادشده در این خصوص ان است که فلور دستگاه گوارش قادر به ترشح ترکیباتی ازجمله اسیدهای چرب فرار، اسیدهای آلی و ترکیبات ضد میکروبی طبیعی (تحت عنوان باکتریوسین ها) هستند که مانع از رشد باکتریهای مضر شده و یا محیط را برای آنها نامناسب مینمایند.
همچنین مطالعات انجامشده بر روی حیوانات عاری از میکروب نشان داده است که فلور میکروبی دستگاه گوارش در تحریک و توسعه سیستم ایمنی بدن بسیار مهم هستند. تصور بر این است که میکروبهای همزیست سیستم ایمنی دستگاه گوارش را در حالت 'آمادهباش' نگه میدارند بهطوریکه میتواند به بهسرعت نسبت به عوامل بیماریزا واکنش نشان دهد. همچنین فلور میکروبی دستگاه گوارش عامل مهمی در توسعه و بلوغ سیستم ایمنی بدن شناخته میشود. مطالعات نشان دادهاند که حیوانات فاقد فلور میکروبی دستگاه گوارش ٬ بیشتر مستعد ابتلا به بیماری هستند و تکامل بافتهای ایمنی در آنها بهکندی انجام میشود. علاوه بر محافظت در برابر بیماری و تحریک سیستم ایمنی، میکروفلور دستگاه گوارش میتواند میزان رشد میزبان را از طریق تولید مواد مغذی اضافی در فرایند تخمیر الیاف گیاهی که برای پرندگان غیرقابلهضم هستند بهبود بخشند.
تعادل سلامت دستگاه گوارش
سلامت دستگاه گوارش متکی به حفظ تعادل ظریف موجود بین میزبان، میکروفلور دستگاه گوارش، محیط دستگاه گوارش و ترکیبات غذایی است. این تعادل بهطور قابلتوجهی تحت تأثیر مدیریت پرورش پرندگان و محیط است. درصورتیکه عدم تعادل در این روابط به وجود اید آنگاه سلامت دستگاه گوارش ممکن است به مخاطره بیفتد. هنگامیکه سلامت دستگاه گوارش در حد مطلوب باشد هضم و جذب مواد مغذی خوراک بهطور کارآمد انجام خواهد گرفت. چربی، قند و اجزای پروتئینی رژیم غذایی از طریق روده کوچک جذب میشوند و اجزای غیرقابلهضم باقیمانده (مثل الیاف گیاهی، سلولز) به سکوم منتقل میشوند و در آنجا باکتریهای تخمیری این الیاف را به انرژی اضافی برای میزبان تبدیل میکنند. این امر ممکن است به دلیل افزایش ترشحات موکوس، آسیبهای وارده به پرزها و یا نفوذ سلولهای ایمنی به دستگاه گوارش اتفاق بیفتد. سوء جذب مواد مغذی ممکن است به دسترسی بیشتر باکتریهای روده کوچک به مواد مغذی منجر شده که در این صورت باعث رشد بیشازحد جمعیت باکتریایی میگردد. علاوه بر این سوء جذب ممکن است سبب انتقال پروتئینها، قندها و چربیها به سکوم شده و تغییر میکروفلور باکتریایی مفید تخمیری را به دنبال داشته باشد. تعادل باکتریایی دستگاه گوارش میتواند تحت تأثیر عوامل زیر قرار گیرد:
• دورههای طولانی چالش (بهعنوانمثال چالشهای تغذیهای واکسیناسیون).
• خوراک (به لحاظ کیفیت و مواد اولیه).
• امنیت زیست.
• محیط (درجه حرارت و تهویه).
• شرایط دوره پرورش اولیه یا برودینگ.
• عفونتهای ویروسی، باکتریایی، درگیری با کوکسیدیوز و یا حضور مایکوتوکسین ها در دان.
مشخصشده است که رژیم غذایی تأثیرگذارترین عامل در ترکیب میکروفلور دستگاه گوارش است و شکل 3 چگونگی تغییر فلور دستگاه گوارش ناشی از رژیم غذایی را میدهد.
شکل 3: پارامتر های اصلی برای تجزیهوتحلیل جمعیتهای باکتریایی در سکوم جوجههای گوشتی که با رژیم غذایی غنی از پروتئین (علامت +) (120٪ میزان استاندارد جیره) و رژیم غذایی کم پروتئین (علامت □) (80٪ استاندارد جیره) تغذیهاند. هر نقطه در نمودار نشاندهنده یک پرنده است که با یکی از رژیمهای غذایی فوق تغذیه گردیده است. نقاط نزدیک به هم در نمودار ازنظر جمعیت باکتریایی سکوم مشابه هم هستند. میتوان گفت که فاصله گرفتن نقاط قرمز از نقاط آبی (که توسط نقطهچین نشان دادهشده است) نشاندهنده آن است که جمعیت باکتریایی سکوم بین پرندگان تغذیهشده با رژیمهای غذایی مختلف متفاوت خواهد بود.
به تغییر جمعیت باکتریهای روده کوچک و سکوم که هنگام عدم تعادل سلامت دستگاه گوارشی رخ میدهد معمولاً تحت عنوان باکتری دیس باکتریوزیس اشاره میشود که اگر طولانیمدت باشد ممکن است اثرات منفی بر روی میزبان داشته باشد (به کادر زیر مراجعه شود). تغییر فعالیت باکتریهای سکومی سبب تولید متابولیت های مختلف باکتریایی میگردد (ترکیبات تولیدشده توسط باکتریها هنگامیکه مواد مغذی را تجزیه میکنند). برخی از این متابولیت ها، مانند آمینهای تولیدشده حاصل از سوختوساز اسیدهای آمینه توسط باکتریها، میتوانند باعث التهاب دستگاه گوارش شده و عوارض بعدی را در دستگاه گوارش به دنبال بیاورند
حضور باکتریهای خاصی در پدیده دیس باکتریوزیس افزایش مییابد، این باکتریها بیشتر جذب مواد غذایی را تحت تأثیر قرار میدهند. بهعنوانمثال، برخی از این باکتریها میتوانند از طریق غیرفعال کردن اسیدهای صفراوی (که سبب افزایش جذب چربیهای جیره میشوند) جذب چربیهای رژیم غذایی را کاهش دهند. سایر باکتریها ممکن است با تخریب پرزها سطح دسترسی برای جذب مواد مغذی را کاهش دهند. هنگامیکه جذب مواد غذایی کاهش پیدا کند در تلاش برای تأمین نیازهای تغذیهای مصرف خوراک پرندگان افزایش مییابد. این امر سبب افزایش سرعت انتقال دستگاه گوارش، عبور غذا و خیسی بستر میگردد.
دیس باکتریوزیس چیست؟
دیس باکتریوزیس یک بیماری خاص نیست، اما یک سندرم ثانویه است. این پدیده درواقع عدم تعادل باکتریایی در دستگاه گوارش ناشی از یک اختلال گوارشی است. دیس باکتریوزیس سبب کاهش جذب مواد غذایی شده و افت ضریب تبدیل غذایی و کاهش وزن زنده پرنده را به دنبال خواهد داشت. اگر دیس باکتریوزیس شدید باشد ممکن است سبب خیسی بستر شود.
علائم دیس باکتریوزیس بسته به شدتان متفاوت است اما بهطورکلی با نازک شدن دیواره دستگاه گوارش همراه با گازدار و آبکی شدن محتویات دستگاه گوارش مشخص میشود.. دیس باکتریوزیس ممکن است از استرسهای محیطی، چالشهای ویروسی یا باکتریایی، کوکسیدیوز ناشی شود و یا در پاسخ به تغییرات جیره مشاهده گردد.
دیس باکتریوزیس را میتوان با داروهای ضد میکروبی درمان کرد؛ ولی بااینحال، ضروری است که علت اصلیان مشخص شود تا از عدم تکرار آن اطمینان حاصل گردد.
اگر دستگاه گوارش بهدرستی توسعهیافته باشد و سیستم ایمنی بدن دچار نقص نباشد تأثیر اختلالات گوارشی بر رشد پرنده (و ضریب تبدیل غذایی) را میتوان کاهش داد. پس از هچ و دسترسی جوجه به آب و غذا ٬ تکامل دستگاه گوارشی تحریک میشود. توسعه مطلوب دستگاه گوارش، بهخصوص در طول دورههای چالش آفرین مانند واکسیناسیون و یا هنگام تغییر جیره بر مدیریت مناسب و دسترسی اولیه مطلوب پرنده به آبودان متکی است. علاوه بر این، در شرایط فیلدی گلههای گوشتی مشاهدهشده است که در جوجههایی که دوره برودینگ مطلوبی را پشت سر گذاردهاند توسعه دستگاه گوارش به نحو مطلوبتری انجامشده و ظرفیت بیشتری برای مقابله با چالشهای پیش رو به وجودمی اید. مدیریت دوره برودینگ کلیدی برای سلامت دستگاه گوارش است. در طول هفته اول پرورش ٬ دستگاه گوارش بلوغ سریعتری را سپری میکند بهطوریکه طول پرزها به 50٪ اندازه پرزهای بالغ افزایش مییابد. اگر مدیریت دوره برودینگ جوجه نامناسب باشد و یا دریافت دان گله بهطورمعمول افزایش نیابد، توسعه دستگاه گوارش دچار اختلال شده و درنتیجه عملکرد دستگاه گوارش با افت مواجه میشود. اگر این افت عملکرد دستگاه گوارش با استرس بیشتری هم مواجه گردد تأثیران بر رشد، بهداشت و رفاه پرنده قابلتوجه خواهد بود. درگیری با کوکسیدیوز مثال مناسبی در خصوص اثر توسعه ضعیف پرزها بر عملکرد گله است. حین درگیری با کوکسیدیوز ناشی از ایمریا ماکسیما پرزها کوتاه شده و سر آنها دچار خوردگی میشود که این امر کاهش سطح دستگاه گوارش را به دنبال خواهد داشت. اگر پرزها بهدرستی توسعهیافته باشند تأثیر کوکسیدیوز کمتر خواهد بود زیرا پرزها از همان ابتدا بلندتر بوده و از ظرفیت جذبی بالاتری برخوردار هستند (شکل 4).
شکل 4: اثر عفونت کوکسیدیوز در توسعه پرزهای طبیعی و کمتر توسعهیافته.
در شکل فوق ٬رنگ روده، سفتی دیواره و قوام محتویات روده از شاخصهای اصلی سلامت دستگاه گوارش میباشند. تصویر سمت چپ روده سالم با برشی از دوازدهه در بالا و سپس ژوژنوم و ایلئوم را نشان میدهد. سطح روده صورتی بوده و دیواره آن پس از برش ٬روی خود تا میخورد که نشان میدهد روده از تونیسیته عضلانی خوبی برخوردار است. عبور مواد غذایی پیوسته بوده که نشان میدهد هضم غذا بهطور مطلوب انجامشده است.
تصویر سمت راست یک روده ناسالم را نشان میدهد. در اینجا، سطح روده ملتهب بوده، تونیسیته آن ضعیف است و محتویات روده حاوی ترشحات و مایعات بیشازحد است. همه این علائم شاخص عدم سلامت روده وجود اختلالات هضمی میباشند.
نکات کلیدی مدیریتی
• میکروفلور دستگاه گوارش نقش مهمی در حفظ رشد، سلامت و رفاه پرنده دارد.
• عدم تعادل میکروفلور دستگاه گوارش عملکرد پرنده را تحت تأثیر قرار میدهد.
• تعادل میکروفلور گوارشی تحت تأثیر عوامل زیر قرار دارد:
• رژیم غذایی (دان، مواد اولیه، کیفیت فیزیکی).
• مدیریت نامطلوب، بهویژه در طول دورههای پرتنش مانند واکسیناسیون یا تغییر جیره گله.
• شرایط محیطی.
• حضور مایکوتوکسینها.
• عفونتها (ویروسی، باکتریایی و یا درگیری با کوکسیدیوز).
• برای حصول اطمینان از توسعه مناسب دستگاه گوارش فراهم ساختن شرایط مناسب در دوره برودینگ ضروری است:
• تأمین درجه حرارت مطلوب و تهویه مناسب.
• دسترسی مناسب جوجه به دان و آب.
•
بررسی سلامت دستگاه گوارش
سلامت دستگاه گوارش موضوع مناسبی برای پژوهش در انسان و دام است. شرکت اویاژن متعهد است تا برای فراهم ساختن درک بهتری در خصوص فلور دستگاه گوارشی، عملکرد دستگاه گوارش، ایمنی دستگاه گوارش از طریق انجام پروژههای تحقیقاتی داخلی و همچنین همکاری با دانشگاههای معتبر برای اطمینان از دستیابی به آخرین فنآوریها و دانش موجود و باهدف بهبود سلامت دستگاه گوارش پرندگان اقدام نماید.
نتیجهگیری
حفظ تعادل سلامت دستگاه گوارش عاملی کلیدی برای دستیابی به بهترین رشد و ضریب تبدیل غذایی در هر دام مولد غذا محسوب میشود. بسیاری از محققان تلاش کردهاند تا با بررسی فلور دستگاه گوارش، عملکرد دستگاه گوارش و ایمنی دستگاه گوارش به درک درستتری از آن دست یابند.
بهطور وضوح مشخصشده است که دستگاه گوارش منطقهای با پیچیدگیهای بسیار بالا است. تفاوتهای منطقهای در پرورش طیور، سبک مدیریت، آبوهوا، چالش بیماریها و مواد اولیه در تهیه دان پیچیدگی بیشتری برای حفظ سلامت دستگاه گوارش ایجاد میکند اما آنچه روشن است این است که توسعه و حفظ سلامت دستگاه گوارش از طریق اعمال شیوههای مدیریتی مطلوب ضامن سلامتی، رفاه و عملکرد پرنده است.
به نمودار زیر مراجعه شود: عوامل موردنظر در خصوص بهداشت دستگاه گوارش.
عوامل موردنظر در خصوص بهداشت دستگاه گوارش
تهویه
• هوای تازه برای سلامت پرنده موردنیاز است، درنتیجه باید تهویه مناسب انجام گیرد.
• عدم تهویه مناسب سبب تولید دیاکسید کربن، آمونیاک و رطوبت در سالن میگردد.
• اگر رطوبت اضافی از سالن حذف نشود بستر خیس میشود.
• درنتیجه سلامت دستگاه گوارش به مخاطره افتاده و مشکلات مربوط به پا در گله رخ میدهد.
درجه حرارت
• درجه حرارت نادرست جوجه را با استرس مواجه میکند.
• بر مصرف خوراک نیز تأثیر میگذارد.
• این امر باعث اختلال در توسعه دستگاه گوارش میشود.
• درنتیجه با افزایش سن پرنده ٬عملکرد دستگاه گوارش افت کرده و ضریب تبدیل غذایی کاهش مییابد.
امنیت زیستی
• امنیت زیستی ضعیف تهدیدی برای هر گله مرغ است.
• بسیاری از عوامل بیماریزای دستگاه گوارش تصادفاً به یک گله مرغ معرفی میشوند.
• این مخاطرات را میتوان از طرق زیر کاهش داد:
• استفاده از تشت یا حوضچه ضدعفونی پا
• کنترل حشرات و حیوانات موذی.
• دورنگه داشتن پرندگان وحشی از گله و خوراک پرندگان.
• ذخیرهسازی مطلوب خوراک.
• جلوگیری از مواجهه پرندگان با عوامل بیماریزای گله قبل.
• حصول اطمینان از اجرای مناسب عملیات شستشو ضدعفونی.
• حصول اطمینان از شستشو ضدعفونی خطوط آبخوری و دان خوری.
• این عملیات شانس مواجهه زودهنگام گله با عوامل بیماریزا را کاهش میدهد.
سلامت دستگاه گوارش در سنین اولیه/ دوره برودینگ
• رأی تقویت و توسعه دستگاه گوارش حتیالمقدور نکات کلیدی این دوره را به کار بگیرید.
• این دوره بهواقع سرمایهگذاری است تا پرنده توانایی خود برای کسب ضریب تبدیل غذایی مطلوب را نشان دهد.
• از مدیریت مناسب جوجه در طول دوره برودینگ مطمئن شوید.
• مدیریت نامطلوب میتواند توسعه دستگاه گوارش و سیستم ایمنی بدن پرنده را مختل کند.
• نتیجه مدیریت نامطلوب بروز اختلالات گوارشی و استعداد بیشتر نسبت به درگیری با بیماریهای دیگر میباشد.
• برای توسعه دستگاه گوارش دسترسی اولیه به دان و آب ضروری است.
• تأخیر در دسترسی به دان و آب ممکن است بلوغ دستگاه گوارش و بلوغ میکروفلور دستگاه گوارش را مختل کند.
خوراک
• تغییرات جیره و مواد اولیه آن بر تعادل میکروفلور دستگاه گوارش تأثیر میگذارد.
• کیفیت پایین دان با افت ضریب تبدیل غذایی معادل است زیرا در این شرایط پرنده مجبور خواهد بود با خوردن بیشتر نیازهای متابولیسمی خود را تأمین کند.
• جیرههای آردی از دستگاه گوارش سریعتر عبور میکنند و فرصت جذب مواد مغذی و درنتیجه ضریب تبدیل غذایی را کاهش میدهند.
• کیفیت پلت و یا اندازه ذرات دان مهم است.
دورههای پرتنش
• تنشهایی که در طول پرورش مرغ اجتنابناپذیر هستند شامل:
• واکسیناسیون.
• تغییر جیره.
• سر سالن گیری.
• در این دورهها، میکروفلور دستگاه گوارش ممکن است دچار نوسان شده و در برخی از موارد، ممکن است دیس باکتریوزیس رخ دهد.
• برای خنثی کردن استرس دستگاه گوارش استفاده از ترکیباتی مانند پروبیوتیک ها ممکن است به حفظ سلامت دستگاه گوارش کمک کرده و میتوان بهعنوان یک فرصت کلیدی آنها را موردتوجه قرارداد./.